AZ TR RU EN
»Giriş Sayfam Yap »Favorilere Ekle »Sitene Ekle »Arşiv
ANASAYFA FOTO GALERİ VİDEO HABER İLETİŞİM
     
SON DAKİKA : Ziraat Bank Azerbaycan, Ermenistan işgalinden kurtarılan Şuşa’da şube açacak  •   Azerbaycan ve Türkmenistan Hazar’daki ’Dostluk’ petrol yatağının ortak işletilmesi konusunda anlaştı  •   Cumhurbaşkanı Yardımcısı Oktay, Azerbaycan Başbakanı Asadov ile telefonda görüştü  •   Azerbaycan inşaat ihalelerinde Türkiye modelini uygulayacak  •   İran’da tutuklu Azerbaycan Türkü aktivistler açlık grevi başlattı  •   Azerbaycanlı esnaf, şehit askerlerin fotoğraflarını halıya dokutturdu  •   TBMM Başkanı Şentop, 1990 yılında şehit olan Azerbaycanlı askerleri rahmetle andı  •   Türk Konseyi, Azerbaycan’daki ’Kanlı Ocak’ katliamının 31’nci yılı dolayısıyla anma mesajı paylaştı  •   Ermenistan işgalinden kurtarılan Şuşa’nın 2022 Türk Dünyası Kültür Başkenti olması önerildi  •   Azerbaycan’ın aldığı Kovid-19 aşıları Türkiye’de test edildikten sonra ülkeye getiriliyor  •   Şuşa’ya giden ’Zafer Yolu’ eylülde hazır olacak  •   Türkiye ile Azerbaycan arasında imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşması Resmi Gazete’de yayımlandı  •   Azerbaycan’da Kovid-19’a karşı aşılama başladı  •   Rusya’dan Ermeni yetkililerin Dağlık Karabağ’a ziyaretine destek  •   Azerbaycan askerleri ’Kış Tatbikatı’ için Kars’ta  •   Cumhurbaşkanı Erdoğan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ile görüştü  •   Azerbaycanlı minik Şahin uygun donör bekliyor  •   Aliyev’in Şuşa gezisinde Türk bayrakları ve Cumhurbaşkanı Erdoğan fotoğrafları dikkat çekti  •   Azerbaycan’da karantina uygulaması 1 Nisan’a kadar uzatıldı  •   MHP Ermenistan işgalinden kurtarılan Suşa’da ilkokul yaptıracak  •  
Güncel Haberler Politika Ekonomi Kültürel Spor Karabağ Diaspora Türk Dünyası Dünya
YAZARLAR Dr. Hatem CABBARLI
12
14
16
18
27/12/2014 03:07
Ermenistan’da Etnik Hoşgörüsüzlük ve Yezidilerin Durumu

Yirminci yüzyılın başlarından itibaren önce Daşnaksütyun hükümeti, sonra ise Sovyet hükümeti planlı şekilde Ermenistan'da yaşayan Azerbaycanlıları ve diğer ulusal azınlıkları birkaç aşamada sınır dışı etti. Merkezi hükümetin desteği ile 1948-1953 yılları arasında 144.654 Azerbaycanlı Ermenistan'dan Azerbaycan'a zorla sınır dışı edildi.

Ermenistan'ın baskılarına rağmen, 1989 yılına kadar bu ülkede 200 binden fazla Azerbaycanlı yaşıyordu. Nihayet, 1989 yılının sonlarına kadar Ermenistan'da yaşayan tüm Azerbaycanlılar zorla sınır dışı edildi. Bugün Ermenistan'da Azerbaycanlı yaşamıyor. Ermenistan, Azerbaycanlıları sürgün ettikten sonra milli azınlık sorununu kesin olarak çözdü.

Diğer ulusal azınlıklar Ermenistan için tehdit olmasa da, hükümet Müslüman Kürtlere, Yezidilere, Yahudilere, Gürcülere ve diğer ulusal azınlıklara baskı yapıyor. Bugün Ermenistan'da yaşayan tüm ulusal azınlıklar toplam 80 bin kişidir. Bu ulusal azınlıkların hiçbiri bir arada yaşamamaktadır, çeşitli bölgelere dağılmışlardır.

Ermenistan'da Asuriler, Beyaz Ruslar, Gürcüler, Almanlar, Rumlar, Yahudiler, Kürtler, Lehler, Ruslar, Malakanlar, Ukraynalılar ve Yezidiler milli azınlıkla olarak adlandırılıyor. Ulusal azınlıklar nüfusun yüzde üçünü teşkil ediyor.

Ermenistan'da yaşayan Yezidiler kendilerini Yezidi etnik grubu olarak görmekte ve kendilerini Kürt olarak adlandırmamaktadır. Ermenistan'da yaşayan az sayıdaki Müslüman Kürtlerle bu konuyla ilgili tartışma devam ediyor. Müslüman Kürtler Yezidilerin de Kürt olduklarını, sadece dini açıdan Yezidi olduklarını iddia ediyorlar. Yezidiler ise Kürt olmadıklarını, atalarının Hindistan'ın Mumbai eyaletinden olduğunu bildirir. Taraflar arasındaki bu anlaşmazlık hükümet düzeyine çıkmıştır.

Ermenistan'daki Yezidiler Güneş'e secde eder ve Tavuz Melek adlı dini öğe merkezdedir. Onlar dinlerinin adının Yezidilik değil, Şerafettin olduğunu bildirirler. Tıpkı Hindistan'da olduğu gibi Yezidiler arasında da kast dağılımı var. Ermenistan Yezidilerinin lideri Aziz Tamoyan Yezidilerin inançlarının Zerdüştlük ile ilgili olduğu hakkındaki iddiaların asılsız olduğunu ve bu dinle onların hiçbir ilgisinin olmadığını söyledi.

Yezidiler hakkında araştırma yapan Cemal Sadakyan, Yezidilerin Kürt olduklarını iddia etmekle birlikte, bu meselenin derinden araştırılmadığını ve tartışmaya açık olduğunu aktardı. Sadakyan’ın hesaplamalarına göre, 1989 yılına kadar Ermenistan'da 60 bin Yezidi yaşıyordu. Ancak Sadakyan buraya Müslüman Kürtleri de dâhil etti. 1959 sayımına göre, Ermenistan'da 26,657 Yezidi yaşamaktaydı. Yezidiler esasen Talin, Eşterek, Armavir, Eçmiedzin ve Ararat bölgelerinde yaşıyorlar.

İstatistiklere göre, 1926 yılında Ermenistan'da 12,237, 1989 yılında 50,176, 2001 yılında 40,620 Yezidi yaşıyorken, 2011 yılında onların nüfusu 35,308 kişiye kadar düştü.

1990'lardan sonra Ermenistan'dan göçen Yezidilerin sayısının 6,000-10,000 olduğu tahmin ediliyor. Yezidiler en yüksek nüfus artış oranına sahiptir ve bu Ermenileri rahatsız eden temel etkendir.

Esasen köylerde yaşadıklarından ve hayvancılıkla meşgul olduklarından Yezidilerin yükseköğrenime katılım düzeyleri oldukça düşüktür. Genellikle başka milletlerden olanlarla da evlenmezler.

Yezidiler her yıl Şubat ayının ilk üç haftasında "Ayda Hurdunevi" ve "Klodje Sarsali" adlı yeni yıl bayramlarını, Aralık ayının ikinci haftasında ise "Ayda" bayramlarını kutlar.

Yezidilerin "Kürt Aydınları Birliği", "Yezidi Milli Birliği", "Dünya Yezidileri Milli Birliği", "Malte Yezidi Vakfı" ve "Kürdistan" gibi cemiyetleri olsa da, Ermenistan hükümeti onların etkinliğine çeşitli engellemelerde bulunur.

Ulusal azınlıklar Ermenistan için hiçbir tehlike teşkil etmese de, 1990'lardan sonra hükümetin ulusal azınlıklarla ilgili politikaları incelendiğinde onlara karşı ciddi baskı gösterildiği anlaşılmaktadır. Özellikle son zamanlarda Yezidilere karşı etnik temelli ayrımcılık daha net hissedilir.

Tarihsel olarak hayvancılıkla uğraşan Yezidiler bu alandan uzaklaştırılır ve bu alanda tekelcilik oluşturulur. Yezidilerin ana dillerinde eğitim almalarına imkân oluşturulsa da, Ermenistan hükümetinin hazırladığı ders kitaplarında onların Yezidi değil, Kürt olduklarının yazılması Yezidileri rahatsız ediyor. Onlar talep ediyorlar ki, başta hükümet olmak üzere diğer etnik gruplar onları Kürt olarak değil, Yezidi olarak tanısın ve onlara Kürt denilmesi kanunla yasaklansın.

Hükümetin milli azınlıklara karşı uyguladığı politika sonucunda Yezidiler ve diğer ulusal azınlıklar Ermenistan'ın sosyo-politik ve kültürel hayatında yer edinemiyorlar. Ulusal azınlıkların bağımsız cemiyetleri hükümete karşı itirazlarını bildirince, hükümetin kontrolündeki diğer cemiyetler onlara karşı beyanatlar vererek hükümeti destekler.

Hükümet, ulusal azınlıkların sosyo-ekonomik sorunlarına çözüm bulmaz. 2006 yılında etnik temelli çatışma sırasında öldürülen Yezidi’nin katilinin serbest olmasına itiraz eden Yezidiler Cumhurbaşkanlığı önünde toplanarak şikâyet etti. Öldürülen Yezidi’nin eşi ve iki çocuğu şikâyetlerine cevap almadıklarından dolayı kendilerini yaktı. Emniyet güçleri bundan sonra bile şikâyete cevap vermedi.

Ermenistan hükümeti yirminci yüzyılın sonlarında Azerbaycanlılara karşı uyguladığı politikanın aynısını bugün ülkedeki ulusal azınlıklara karşı uyguluyor. Onlara ait olan tarihi anıtlar ve kültür eserleri planlı şekilde imha edilir. Zira iktidardaki Cumhuriyet Partisi'nden milletvekili Hrant Grigoryan’ın yakın akrabaları etnik hoşgörüsüzlük çerçevesinde Yezidilere ait olan tarihi kabristanlığı tamamen yok etmiştir.

Hükümet bunun etnik hoşgörüsüzlükle ilgili olmadığını bildirse de, Yezidilerin "Sincar" cemiyetinin başkanı Boris Tamoyan, bunun aksini iddia ediyor. Tamoyan’ın sürekli Yezidilerin sorunlarını topluma mal etmesi milliyetçi Ermenileri oldukça rahatsız etmektedir. Öyle ki, bir grup kimliği belirsiz şahıs tarafından Tamoyan’ın yaşadığı eve otomatik silahlar ateş açılmıştır.

Başta Azerbaycanlılar olmak üzere 1980'lerin sonlarından itibaren ulusal azınlıkların büyük bir kısmı hükümetin baskılarına dayanamayıp ülkeyi terk etmiştir. Ulusal azınlıklar Ermenistan için ciddi sorun olmasa da, hükümetin baskıları devam ediyor. Ulusal azınlıkların Ermenistan hükümetinden gereksinimleri:

– Milli azınlıklar hakkında kanunun kabul edilmesi;

– Parlamentoda milli azınlıkların temsil edilmesi;

– Milli azınlık sorunları ile ilgilenen devlet kurumunun düzenlenmesi.

Ermenistan Avrupa Konseyi'ne üye olurken "Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi" ve ek protokollerini tasdik etmesine, geleneksel olmayanlar da dâhil olmak üzere, tüm dini merkezlerde hiçbir istisna olmaksızın ibadetin sağlanması yükümlülüğünü kabul etmesine rağmen, bu taahhütlerin hiçbirini yerine getirmiyor.

Ermenistan hükümeti milli azınlık sorununun çözüldüğünü iddia etse de, aslında sorunları çözülmemiş, aksine onlara karşı baskılar artmıştır. Hükümet, ulusal azınlıkların sorunlarını çözmemekte direndiği takdirde, azınlıkların nüfusunun azalması veya tamamen asimilasyona uğrama olasılıkları oldukça yüksektir.

Önceki Yazılar :
 
Hava Durumu
Kurlar
 USD :  1.7
 EUR :  2.0695
 GBP :  2.3318
 TRY :  0.2305
 EUR/USD :  1.2174
YAZARLAR
İbrahim NƏBİOĞLU
PARASELS VƏ GECƏ QONAĞI (Avstriya Gündəliyi – 2)
Dr. Nazim CEFERSOY
Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə sabotaj cəhdləri var
Dr. Hatem CABBARLI
Nikol Paşinyanın siyasi-psixoloji portreti və Dağlıq Qarabağ münaqişəsi - TƏHLİL
Dr. Asif KURBAN
Bağımsızlığa Giden Yolda: 20 Ocak
Necdet SİVASLI
Azerbaycan Türkleri’nde "Ahır Çerşenbe" geleneği...
Araz ASLANLI
Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan örnek bir bölgesel iş birliği modeli geliştirmişti
Arif KESKİN
Sitem Ve Aklın Yolu
Dr. Afgan VELİYEV
Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamentinin ilk qadın əməkdaşı
Selçuk DÜZGÜN
AzerbayCAN’ımızdan Ne İstiyorlar?
Dr.Alesker ALESKERLİ
“Avrupa Parlamentosunun Kararı Ermenistan’ın Keyfini Kaçırdı”
Dr. Sinan OĞAN
Karabağ’da Olası Bir Savaşa Ne Kadar Hazırlıklıyız?
Cavid VELİYEV
Qoşulmama Hərəkatı və Azərbaycan
Dr. Rövşen ŞAHBAZOV
29 Ekim Sabahı Uyanırken…
ÇOK OKUNANLAR bu hafta | bu ay
İstatistik
 
Haberleri referans göstererek yayımlayabilirsiniz.  NewsAze.com Azerbaycanla ilgili dünya genelinde çıkmış haberleri 4 dilden okuyucularıyla paylaşmaktadır.

Partnerler
www.tureml.com      www.haberaze.com     www.turkiyedeneval.com     www.evaxtar.az    www.turaltrade.com

Asersoft