AZ TR RU EN
»Giriş Sayfam Yap »Favorilere Ekle »Sitene Ekle »Arşiv
ANASAYFA FOTO GALERİ VİDEO HABER İLETİŞİM
     
SON DAKİKA : Ermeni ve Nasturilerin unutturulmuş katliamı: Cilovluk  •   Türk Dünyası’nın müzikleri Avrupa ve Balkanlar’da seslendirilecek  •   Şeki UNESCO Dünya Miras Listesi’nde  •   Doğu Türkistan için 22 ülkeden ortak bildiri: İmza atanlar arasında hiçbir İslam ülkesi yok  •   Azerbaycanlı güreşçiler 47. Uluslararası Yaşar Doğu Güreş Turnuvasında mindere çıkacak  •   Türkiye kamuoyu Türkiye’nin en yakın dostu olarak Azerbaycan’ı görür  •   Azerbaycanlı anne ve kızın ’İnce Eller’ sergisi sanatseverlerle buluştu  •   Azerbaycan, Şeki Han Sarayı’nı Dünya Miras Listesi’ne sundu  •   Azerbaycan ve Ermenistan arasında rehine değişimi  •   Türk Konseyi Genel Sekreteri Amreyev: Ortak Türk televizyonu kurulacak  •   ’UNESCO’da birlikte hareket eden bir Türk dünyası ortaya çıktı’  •   Azerbaycan’daki Ahıska Türklerinin camisi onarıldı  •   Güney Kafkasya’da yeni kriz  •   Uluslararası Anadolu Kartalı-2019 Eğitimi seçkin gözlemci günü yapıldı  •   Ahıska Türkleri 75 yıl aradan sonra ana vatanlarında  •   Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü 27 yaşında  •   Asya’da İşbirliği ve Güven Arttırıcı Önlemler Konferansı Zirvesi yapıldı  •   Azerbaycan’ın eski Cumhurbaşkanı Elçibey’in eşi Halime Aliyeva vefat etti  •   Türkiye’nin ilk Ermenice-Türkçe televizyon kanalı yayın hayatına başladı  •   Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye Savunma Bakanları bir araya geldi  •  
Güncel Haberler Politika Ekonomi Kültürel Spor Karabağ Diaspora Türk Dünyası Dünya
» Karabağ sorunu: ’Barış Görüşmeleri’ barış getirecek mi?
22/04/2019 Yazdır

Karabağ sorununda, yoğun diplomatik temaslara rağmen çözümsüzlüğün devam etmesinin en temel nedeni Ermenistan'ın işgal ettiği toprakları terk etmemekte ısrarcı davranmasıdır.

Ermenistan'da 2018 yılında yaşanan iktidar değişikliği Güney Kafkasya'nın en önemli sorunlarından biri olan Azerbaycan topraklarının Ermenistan tarafından işgali sorununun (kısa ve yaygın ismiyle Karabağ sorununun) çözümü açısından umutların yeşermesine de neden oldu.

Her ne kadar Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın Karabağ sorununa ilişkin birbiriyle çelişen açıklamaları bu umutları baltalasa da Azerbaycan ve Ermenistanyetkilileri arasında görüşmelerin yoğunlaşmaya başlaması medyadaki olumlu havanın sürmesine neden oldu.

Ermenistan'daki değişimin ardından Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ilk kez 14 Haziran 2018'de Moskova'da dünya futbol şampiyonasının açılış töreni sırasında çok kısa temasta bulundular. Ardından Azerbaycan ve Ermenistan liderleri arasında, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Zirvesi için gittikleri Tacikistan'ın başkenti Duşanbe'de 27 ve 28 Eylül 2018 tarihlerinde kısa görüşmelerin gerçekleştirildiği açıklandı.

Özellikle, bu görüşmelerin yapıldığı günlerde ateşkes ihlallerinin azaldığı ve 28 Eylül gününün iki ülke arasındaki cephe hattında "son yılların en sakin günü" olarak kayda geçtiği ifade edildi. Görüşmelerin ardından Paşinyan Azerbaycan ile barış görüşmelerinin devamlılığını sağlamak için iki ülke arasında "etkili iletişim kanallarının" oluşturulması konusunda İlham Aliyev ile uzlaştıkları iddiasında bulundu.

İki lider arasındaki üçüncü görüşme 22 Ocak 2019 tarihinde Davos Zirvesi sırasında gerçekleştirildi. Diğerlerinden farklı olarak uzun (bir buçuk saat) süren bu görüşmede Karabağ sorununa ilişkin barış görüşmelerinin ayrıntılarının ve gelecek planların konuşulduğu açıklandı.

Görüşmelerin formatına ilişkin tartışmalar

Karabağ sorununun çözümü açısından daha çok anlam yüklenen ve şimdilik sonuncu olan görüşmeyse 29 mart 2019 tarihinde Viyana'da yapıldı. Bu görüşmenin öncesinde Ermenistan Başbakanı Paşinyan görüşmelerdeki mevcut formatın değiştirilmesi ve "Dağlık Karabağ Ermenilerinin" görüşmelerde eşit statüyle temsil edilmeleri gerektiğini iddia etti.

Azerbaycan buna tepki göstererek görüşmelerin mevcut taraflar (Azerbaycan ve Ermenistan) arasında sürmesi gerektiğini savundu. Bunun üzerine AGİT Minsk Grubunun eşbaşkanları ortak bildiri yayınlayarak görüşmelerdeki mevcut formatın korunacağını ve formatın sadece iki tarafın rızasıyla değiştirilebileceğini vurguladı.

Viyana'da liderler başbaşa iki saat görüştükten sonra görüşmeye iki ülkenin Dışişleri Bakanları ve AGİT Minsk Grubunun eşbaşkanları da katıldı. Toplam üç saat süren görüşmenin ardından yapılan açıklamalar genellikle olumluydu. Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev aynı gün yaptığı açıklamada sürece olumlu yaklaştıklarını, fakat barış görüşmelerinin uluslararası hukukun ilkelerine uygun olması ve uluslararası örgütlerin Karabağ sorununa ilişkin kararlarını gerçekleştirmeye hizmet etmesi gerektiğini vurguladı.

Paşinyan da sorunun köklerinin derin ve niteliğinin çok karmaşık olduğunu, yine de süreci olumlu değerlendirdiklerini ve umutla baktıklarını ifade etti. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Minsk Grubu eşbaşkanları da görüşmeye ilişkin olumlu ifadeler kullandılar, ayrıca ateşkesin korunması ve barış sürecinde ısrar edilmesi gerektiğini vurguladılar.

İki lider arasında varılmış uzlaşma doğrultusunda 15 Nisan 2019 tarihindeyse Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un arabuluculuğuyla Azerbaycan Dışişleri Bakanı Elmar Memmedyarov ile Ermenistan Dışişleri Bakanı Zohrab Mnatsaganyan arasında görüşme gerçekleştirildi. Önce üçlü olarak yapılan görüşmeye daha sonra Minsk Grubu eşbaşkanları da katıldı.

Görüşme sonrasında yapılan açıklamalarda görüşmenin olumlu havada geçtiği, "ilerleme kaydedilmesine engel olan sorunların ayrıntılı olarak tartışıldığı” ifade edildi. Cephe hattına yakın bölgelerde tarımsal faaliyete müsaade edilmesi, rehin tutulanların aileleri ile iletişimine (ve belki ziyaretlerine de) olanak sağlanması, insani diyaloğun güçlendirilmesi ve benzer konularda uzlaşmaya varıldığı açıklandı.

Olumlu diplomatik havaya rağmen barış uzak

Buraya kadarki gelişmeler tablonun olumlu tarafı olarak görünüyor. Peki bu, barışın yakın olduğunu gösterir mi?

Tablonun diğer tarafında ise Ermenistan Savunma Bakanı Davit Tonoyan ülkesinin saldırgan üslubunu davam ettirdi. Örneğin, Tonoyan 27 Şubat 2019'da Ermenistan kamu televizyonuna yaptığı açıklamada Ermenistan’ın saldırı silahları almaya başladığını doğrulayarak şunları da ekledi: "Sürekli savunmayı düşünen ordu yenilir, biz savunmayla yetinmeyeceğiz.

Söz konusu olan savaşın başlatılması olunca biz daha fazla beklemeyeceğiz ve saldıracağız." Tonoyan iki lider arasında Viyana'da gerçekleştirilen görüşmenin hemen ardından da New York’ta Ermeni toplumu ile görüşmesi sırasında "yeni savaş: yeni topraklar" stratejisine yöneldiklerini açıklamıştı. Azerbaycan Savunma Bakanı Zakir Hesenov Azerbaycan devlet televizyonunda kendisine sorulan "Ermenistan savunma bakanı savaş istiyor, buna ne diyorsunuz?" şeklindeki bir soruya “savaşı yeniden başlatırlarsa biz kendisiyle Erivan'da görüşeceğiz” cevabını vermek suretiyle Azerbaycan tarafının kararlılığını vurgulamıştır.

Görüldüğü üzere diplomatik hava olumlu gibi görünse de barış görüşmeleri henüz barışı getirmekten uzak. Sadece görüşmelerin dönemsel olarak yoğunlaşmasının barışın yakın olduğu anlamına gelmediğini görüşmelerin tarihi de bize göstermektedir. İki ülke liderleri, dışişleri bakanları, eşbaşkanlar ve arabulucu ülkelerin liderlerinin katılımıyla 250’ye yakın görüşme gerçekleştirilmesine rağmen Azerbaycan yetkililerinin “süreç bu şekilde devam ederse toprakları işgalden kurtarmak için askeri yola başvurmak dışında bir seçeneğin kalmayacağını”, Ermenistan yetkililerinin ise “halimizden memnunuz” mealindeki ve “savaş yeniden başlarsa Azerbaycan daha kötü bir durumla karşılaşır” şeklindeki açıklamaları sıkça duyulabilmektedir.

Daha önceki aşamalarda son görüşme trafiğinden daha yoğun ve daha sistemli görüşmelerin yapıldığı dönemler de olmuş ve maalesef başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Özellikle 1997 sonları ile 1998 başları arasındaki dönemde Ermenistan Devlet Başkanı Levon Ter-Petrosyan barış anlaşmasını kabul ettiği halde "örtülü" bir operasyonla iktidardan uzaklaştırıldığı, 1999 yılında ise AGİT İstanbul Zirvesinde anlaşma imzalanması ihtimali mevcut olduğu sırada Ermenistan parlamentosuna terör saldırısı gerçekleştirildiği için barış anlaşması imzalanmamıştı. En uzun görüşmelerin yapıldığı 2001 yılındaki Paris ve Key-West süreci de başarısızlıkla sonuçlanmıştı.

Arabuluculuk amaç haline geldi

Günümüzde çözümsüzlüğün devam etmesinin en temel nedeni Ermenistan'ın işgal ettiği toprakları terk etmemekte ısrarcı davranmasıdır. Halbuki Ermenistan 1993 yılında BM Güvenlik Konseyi'nin almış olduğu kararları yerine getirmesi ve ordularını geri çekmesi gerektiğini kabul etmişti. AGİT tarafından sunulan ve Azerbaycan tarafından kabul edilen acil eylem planları zaman zaman Ermenistan yetkilileri tarafından da kabul edilmiş, fakat uygulanmamıştı.

Yani Minsk süreci başlarken ve sonraki yıllarda barış görüşmelerinin temel amacı uluslararası hukukun temel ilkelerine ve uluslararası örgütlerin kararlarına uyulmasının sağlanmasıydı. Fakat Ermenistan süreci uzattıkça arabuluculuk faaliyetleri kendi başına bir değer haline gelmeye başladı. Son dönemlerde eşbaşkanların temel amacı sanki, ne olursa olsun görüşmelerin sürdürülmesini sağlamak olmuştur.

BM Güvenlik Konseyi'nin, BM Genel Kurulu'nun, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'nin, Avrupa Parlamentosu’nun, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin soruna ilişkin kararları, BM’nin ve AGİT’in ilgili kurullarının raporları “barış görüşmeleri” sırasında adeta görmezden gelinmektedir. Bu kararlarda Azerbaycan topraklarının Ermenistan tarafından işgal edilmiş olduğu gerçeği çoğu zaman açıkça, bazen de dolaylı şekilde ifade edilmiştir. Tabii ki, çatışmasızlık halinin sürdürülmesi ve barış görüşmelerinin sürekliliğinin sağlanması önemlidir. Ama bunlar uluslararası hukukun çiğnenmesi pahasına olmamalıdır.

Örneğin, uzun yıllar boyunca Ermenistan'ın rehin tuttuğu Azerbaycanlı sivilleri serbest bırakması gerektiği uluslararası kuruluşlar tarafından da ileri sürüldüğü halde, son görüşmelerin ardından onlara sadece aileleriyle diyalog kurma imkanının başarı olarak sunulması aslında uluslararası hukuku çiğneyen bir ülkeye sanki mağdur tarafmış gibi davranılmasından kaynaklanmaktadır.

“Barış görüşmelerinin” gerçek barışı getirmesi, Karabağ sorununun uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde, kalıcı, bölgeye barış ve huzur getirecek ve bölgenin gelecekte “etnik çatışmalar cehennemine” dönüşmesini engelleyecek şekilde çözüme kavuşturulması için Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünün sağlanması, Azerbaycan içerisindeki Ermeni azınlığın, uluslararası kuruluşların da yardımıyla güvence altına alınması, sosyal, ekonomik, kültürel ve diğer alanlarda gelişimlerinin sağlanması gerekmektedir. Bu sonuçlara götürmeyen süreçler gerçek anlamda barış görüşmeleri olmayacaktır.

Araz Aslanlı

(Azerbaycan Devlet İktisat Üniversitesi (UNEC) Türk Dünyası İktisat Fakültesi öğretim görevlisi,

Kafkasya Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Merkezi (QAFSAM) Başkanı)


+ Benzer Haberler
» "Karabağ’ı neden işgal ettiniz?"
» Taraflar Dağlık Karabağ sorunu için buluştu
» Türkiye’den Lavrov’un "Karabağ" açıklamalarına destek: Olumlu değerlendiriyoruz
» Karabağ için 100 bin imza
» Dağlık Karabağ eninde sonunda kurtarılacaktır…
» AB Özel Tesmilcisi Bakü’de Karabağ sorununu müzakere edecek
» Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi 124 kez ihlal etti
» Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi 118 kez ihlal etti
» Azerbaycan Savunma Bakanı: Azerbaycan Ordusu her an savaşa hazır
» Azerbaycan ordusu provokasyon girişiminde bulunan yaklaşık 15 ermeni askeri öldürdü
» TBMM eski Başkanı Çetin: “Bir sorun var, o da Karabağ sorunu”
» Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi 117 kez ihlal etti
» Ermeni provakasyonunun karşısı Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından önceden alındı
» Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi 116 kez ihlal etti
» Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi 121 kez ihlal etti
» Karabağ sorunun tek çözümü Ermenistan Silahlı Kuvvetleri’nin işgal edilmiş topraklarından çıkarılmasıdır
» Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi 135 kez ihlal etti
» Belçikada Hocalı mitingi yapıldı-VİDEO
» Erdoğan’dan ’Hocalı’ açıklaması
» 20. yüzyılın en kanlı faciası Hocalı Soykırımı’ndan 24 yıl geçiyor


 
Hava Durumu

Error. Page cannot be displayed. Please contact your service provider for more details. (19)

Kurlar
 USD :  1.7
 EUR :  1.9142
 GBP :  2.1277
 TRY :  0.2974
 EUR/USD :  1.126
YAZARLAR
İbrahim NƏBİOĞLU
PARASELS VƏ GECƏ QONAĞI (Avstriya Gündəliyi – 2)
Dr. Nazim CEFERSOY
Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə sabotaj cəhdləri var
Dr. Hatem CABBARLI
Nikol Paşinyanın siyasi-psixoloji portreti və Dağlıq Qarabağ münaqişəsi - TƏHLİL
Dr. Asif KURBAN
Bağımsızlığa Giden Yolda: 20 Ocak
Necdet SİVASLI
Azerbaycan Türkleri’nde "Ahır Çerşenbe" geleneği...
Araz ASLANLI
Tiflisdəki bəyanatlarda kənar izlər
Arif KESKİN
Sitem Ve Aklın Yolu
Dr. Afgan VELİYEV
Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamentinin ilk qadın əməkdaşı
Selçuk DÜZGÜN
AzerbayCAN’ımızdan Ne İstiyorlar?
Dr.Alesker ALESKERLİ
“Avrupa Parlamentosunun Kararı Ermenistan’ın Keyfini Kaçırdı”
Dr. Sinan OĞAN
Karabağ’da Olası Bir Savaşa Ne Kadar Hazırlıklıyız?
Cavid VELİYEV
Armenia’s Untimely Preconditions on Nagorno-Karabakh Conflict
Dr. Rövşen ŞAHBAZOV
29 Ekim Sabahı Uyanırken…
ÇOK OKUNANLAR bu hafta | bu ay
İstatistik
 
Haberleri referans göstererek yayımlayabilirsiniz.  NewsAze.com Azerbaycanla ilgili dünya genelinde çıkmış haberleri 4 dilden okuyucularıyla paylaşmaktadır.

Partnerler
www.tureml.com      www.haberaze.com     www.turkiyedeneval.com     www.evaxtar.az    www.turaltrade.com

Asersoft