AZ TR RU EN
»Giriş Sayfam Yap »Favorilere Ekle »Sitene Ekle »Arşiv
ANASAYFA FOTO GALERİ VİDEO HABER İLETİŞİM
     
SON DAKİKA : Ermenistan askerleri sınırdaki Azerbaycan mevzilerine ateş açtı  •   Azerbaycan, EURO 2020 maçlarına hazır  •   Lavrov, Dağlık Karabağ statüsü meselesinin AGİT’in katılımıyla sonuçlanacağını söyledi  •   Türk dünyasındaki iş birliğimizin daha da güçlenmesi bizler için iftihar kaynağıdırv  •   Türkiye Azerbaycan’da 2 meslek okulu açacak  •   Karabağ Savaşı’nda gazi olan 6 Azerbaycanlı asker Türkiye’de tedavi edilecek  •   Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı’ndan taşınan yük miktarı 1 milyon tonu aştı  •   Azerbaycan askerleri, sınırı geçerek mayın döşemek isteyen Ermenistan askerini yakaladı  •   AA Genel Müdürü Serdar Karagöz’den hayatını kaybeden 2 Azerbaycanlı gazeteci için taziye mektubu  •   F1 Azerbaycan Grand Prix’sinde zafer Sergio Perez’in  •   Karabağ’da ateşkesten bu yana mayınlar nedeniyle Azerbaycanlı 20 sivil ve 7 asker hayatını kaybetti  •   Azerbaycan’dan uluslararası topluma ’Ermenistan’ın mayın döşeme politikasına göz yummayın’ çağrısı  •   Bakü’de Formula 1 heyecanı  •   Ermenistan’ın döşediği mayın patladı: İki Azerbaycanlı gazeteci ve 1 köy sakini hayatını kaybetti  •   Ermenistan askerleri Azerbaycan sınırını ihlal etti  •   Azerbaycan ordusu Karabağ’daki savaşta 2 bin 900 şehit verdi  •   Azerbaycanlı esirlere işkence yapmakla suçlanan 2 Ermeni hakim karşısına çıktı  •   Erdoğan: Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan iş birliğine Türkiye olarak varız  •   Türkiye bütün gücüyle kardeş ve dost ülke Azerbaycan’ın arkasında  •   Karabağ’ın imarında Azerbaycan’la birlikte çalışacağız  •  
Güncel Haberler Politika Ekonomi Kültürel Spor Karabağ Diaspora Türk Dünyası Dünya
» Türkiye, Avrupa’nın enerji güvenliğinde kilit konuma geliyor
15/01/2021 Yazdır

Türk Akımı ve Azerbaycan’ın Şahdeniz 2 yatağındaki doğalgazın, TANAP ve onun devamı olan Trans-Adriyatik Boru Hattı ile Avrupa pazarına ulaştırılması Avrasya'nın enerji haritasını etkileyebilecek önemde gelişmeler.

Geçen yılın sonunda ve 2021’in başında enerji alanında önemli gelişmeler yaşandı. Ancak bu gelişmeler, Azerbaycan’ın Ermenistan’ın işgali altında bulunan topraklarını kurtarma süreci (II. Karabağ Savaşı), ABD’deki Başkanlık seçimleri dolayısıyla yaşanan olaylar ve yeni tip koronavirüsle (Kovid-19) mücadele gibi konuların gölgesinde kaldı. Peki, önümüzdeki dönemde Avrasya’nın enerji haritasını etkileyebilecek bu gelişmeler nelerdi?

1 Ocak 2021 tarihinde Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç Sırbistan’ın Türk Akımı’nın Balkan kolu olan Balkan Akımı’ndan Rus gazını almaya başladığını açıkladı. Böylece Bulgaristan’ın Türk Akımı üzerinden Rus gazını 1 Ocak 2020’den itibaren almaya başlamasından tam bir yıl sonra Sırbistan da bu hattan Rus gazını almış oldu; hatta bu hat, Sırbistan üzerinden Macaristan’a kadar uzatıldı. Her sene Türk Akımı’ndan Balkan koluna 15,8 milyar metreküp Rus gazı aktarılacak. Bulgaristan’ın yanı sıra Yunanistan ve Kuzey Makedonya da bu hattan 2020 yılında gaz almaya başladılar, ilkbahar 2021’de ise Macaristan, ardından da Slovakya gaz alacak. Bu hattan Bulgaristan yılda 3,5 milyar metreküp, Sırbistan 2,5 milyar metreküp, Macaristan 6 milyar metreküp, Avusturya 3,75 milyar metreküp gaz kullanacak. Dolayısıyla Rusya’nın mevcut boru hatlarının yanı sıra Türk Akımı üzerinden de Avrupa’ya gaz ihracatını başlatması, Rusya’nın arasının bozuk olduğu ve bundan dolayı enerji alanında aralarında sıkça sorunun yaşandığı Ukrayna’ya transit konusunda bağlılığını azaltacak.

Balkan ülkelerinin hatta Avusturya’nın bu projeye dâhil olmalarının sebebi; hem Avrupa Birliği’nin (AB), ABD’nin Rus gazına alternatif arayışı konusundaki baskısına rağmen pek bir sonuç elde edememesi hem de bu hattan gelen gazın Ukrayna üzerinden gelen gazın fiyatına kıyasla daha ucuz olmasıdır. Örneğin Sırbistan, Ukrayna üzerinden gelen bin metreküp gaz için yaklaşık 240 dolar öderken, bu hattan gelecek gazın fiyatı 170 dolar. Dolayısıyla Türk Akımı’nın Balkanlara gaz akışını sağlamaya başlaması, hem projenin iki önemli ayağını oluşturan Rusya ile Türkiye’nin hem de bu hattan doğalgaz ihtiyacını karşılayacak Balkan ülkelerinin çıkarına olduğu görülüyor.

Azerbaycan doğalgazı doğrudan hatla ilk kez Avrupa'da

1 Ocak 2021’de Türkiye’yi yakından ilgilendiren bir başka gelişme daha yaşandı. Türk Akımı’nın Balkan kolu ile aynı gün Avrupa’ya bir başka hattan daha gaz akımı başlatıldı. Azerbaycan’ın Şahdeniz 2 yatağındaki doğalgaz, Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı (TANAP) ve onun devamı olan Trans-Adriyatik Boru Hattı (TAP) ile Avrupa pazarına ulaştırıldı. Bu iki boru hattı 30 Kasım günü Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılımıyla düzenlenen törende birbirine bağlanmıştı. Böylece tarihte ilk kez Azerbaycan gazı direkt bir boru hattıyla Avrupa’ya taşınmış oldu.

Azerbaycan bu hatla Yunanistan, Arnavutluk ve Adriyatik denizinin altından geçen hatla İtalya’ya toplamda yılda 10 milyar metre küp gaz ihraç edecek. Boru hattının kapasitesi yıllık 20 milyar metreküpe kadar çıkarılabilecek. Türkiye ise TANAP’tan kendi ihtiyaçları için de ayrıca 6 milyar metreküp gaz alacak. Bu projenin hayata geçmesi hem Azerbaycan açısından hem de Türkiye açısından büyük önem arz ediyor. Türkiye bir taraftan doğalgaz ithalatında Rusya’ya olan bağımlılığını azaltırken ve enerji tedarikçilerini artırırken (ki 2020 yılının ilk yarısında Rusya, Türkiye’nin ithalatında 5. sıraya kadar düşmüştü), diğer taraftan da topraklarından geçen boru hatları sayesinde Avrupa’nın enerji güvenliği konusunda da kilit konuma geliyor. Bunun şüphesiz Türkiye’ye maddi kazançları olacağı gibi bu husus, AB ile münasebetlerde de Ankara’nın elini kuvvetlendirecektir.

Azerbaycan gazının boru hattıyla Avrupa’ya ulaştırılması, bir ilk olması açısından da taraflara Rusya ile fiyat konusunda pazarlık yapma şansı tanıması bakımından da hiç şüphesiz önemli. Ancak kısa ve orta vadede Rusya’nın Avrupa’daki enerji hâkimiyetinin devam edeceğini de söyleyebiliriz. TAP’ın kapasitesi maksimum seviyeye çıkartıldığı takdirde bile bu miktar, Rus devi Gazprom’un birkaç boru hattıyla ihraç ettiği toplam gazın ancak yüzde 10’unu oluşturacaktır. Örneğin 2019 yılında Rusya, Türkiye dâhil Avrupa’ya 200 milyar metre küp gaz ihraç etti. Kovid-19’un ekonomiyi olumsuz etkilemesi, son yıllarda genel küresel ısınmanın artarak devam etmesi, önceki yıllarda muhtemel krizler karşısında Avrupa ülkelerinin yeraltı gaz depolarını doldurması, ülkelerin bir kısmının sıkıştırılmış gaz kullanımını artırması gibi faktörler, 2020’de söz konusu miktarın azalmasına neden olsa da gerek TAP gerekse de Türk Akımı’nın Balkan koluna olan ilgi, önümüzdeki yıllarda boru hatlarıyla ithal edilecek gazın miktarının yine artacağına işaret ediyor. Kaldı ki 2020’de sıkıştırılmış gaz ithalatı da azaldı ve önümüzdeki yıllarda daha da azalacağı öngörülüyor. Bundan dolayıdır ki Moskova, bazı olumsuz istatistiklere rağmen son yıllarda adı geçen projelerin dışında 55 milyar metre küp kapasiteli Kuzey Akım-2 projesinin de hayata geçirilmesi üzerinde çalışmalarını devam ettiriyor.

ABD'nin enerji politikasının açmazları

Rusya ile Almanya’yı Baltık denizinin altından bağlayacak boru hattının büyük kısmı tamamlanmış olmasına rağmen başta Avrupa pazarına kendi sıkıştırılmış gazını satmak isteyen ABD, transit konumunu daha fazla kaybetmek istemeyen Ukrayna ve birkaç ülke daha bu projeye karşı çıkıyorlar. Özellikle ABD’nin Kuzey Akım-2 projesinde yer alacak Avrupalı şirketlere yaptırım uygulayacağını açıklaması, projenin tamamlanmasını geciktiriyor. Ancak bir taraftan başta Almanya olmak üzere projenin hayata geçirilmesi taraftarlarının da fazla olması, diğer taraftan ABD’de son günlerde yaşanan gelişmelerin bundan sonra ABD’nin sözünün tüm dünyada olduğu gibi Avrupa’da da daha az dinleneceğine işaret etmesi Kuzey Akım-2’nin de er ya da geç tamamlanacağını gösteriyor.

Görüldüğü gibi enerji alanındaki hamleler, ülkelerin dış politikalarının boyutlarından birini oluşturuyor. Rusya ile ABD arasında siyasi alandaki sorunlar kendisini enerji alanında da gösteriyor. Taraflar arasında bölgesel rekabetler yaşandığı gibi enerji ve silah pazarındaki paylarını artırma mücadelesi de dikkat çekiyor. Tıpkı siyasi alanda olduğu gibi ABD bu rekabet çerçevesinde AB’yi kendi tarafına çekmek istese de bu konuda pek başarılı olamıyor. Alternatif boru hatlarının olmaması, ABD’nin Avrupa ülkelerine satmak istediği sıkıştırılmış gazın pahalı olması ve her ülkenin bunun için gereken altyapıya sahip olmaması, söz konusu başarısızlığın başlıca sebepleri arasında yer alıyor. Nitekim ABD’nin Avrupa’daki en yakın müttefikleri dahi Rusya’dan gaz ithal etmeye devam ediyorlar.

Rusya ile ABD arasında bu mücadele sürerken Azerbaycan’ın gazını Avrupa’ya ulaştırması son derece sevindirici bir gelişme. Bu husus, Azerbaycan’ın 44 gün süren savaşta Ermenistan işgali altında bulunan topraklarını kurtarması ile birlikte değerlendirildiğinde Azerbaycan’ın bağımsızlığının 30. yıldönümünde kat ettiği mesafe daha net anlaşılacaktır. Ankara ile Bakü, Azerbaycan tarihi açısından büyük önem arz eden bu iki süreçte de birlikte hareket ettiler ve bu birlikteliğin ne tür başarılara yol açtığını tüm dünyaya göstermiş oldular.

Prof. Dr. İlyas Kemaloğlu

Marmara Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesidir


+ Benzer Haberler
» Ermenistan askerleri sınırdaki Azerbaycan mevzilerine ateş açtı
» Azerbaycan, EURO 2020 maçlarına hazır
» Türkiye Azerbaycan’da 2 meslek okulu açacak
» F1 Azerbaycan Grand Prix’sinde zafer Sergio Perez’in
» Karabağ’da ateşkesten bu yana mayınlar nedeniyle Azerbaycanlı 20 sivil ve 7 asker hayatını kaybetti
» Ermenistan’ın döşediği mayın patladı: İki Azerbaycanlı gazeteci ve 1 köy sakini hayatını kaybetti
» Azerbaycanlı esirlere işkence yapmakla suçlanan 2 Ermeni hakim karşısına çıktı
» Erdoğan: Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan iş birliğine Türkiye olarak varız
» Türkiye bütün gücüyle kardeş ve dost ülke Azerbaycan’ın arkasında
» Zengezur koridoru Türkiye ile Azerbaycan arasında yeni bir bağlantı sağlayacak
» AB’den Azerbaycan ile Ermenistan’a gerginliği düşürme çağrısı
» Milli Eğitim Bakanı Selçuk, Azerbaycan’ın Guba kentinde STEAM Merkezi’nin açılışını yaptı
» Türkiye Maarif Vakfı, Azerbaycan ile iş birliği protokolü imzaladı
» Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’den Güney Kafkasya için iş birliği ve entegrasyon mesajı
» ’Şehit Diplomatlar Sergisi’ New York’ta Çavuşoğlu’nun katılımıyla açıldı
» Türkiye ve Azerbaycan’da iz bırakan aydın Ahmet Ağaoğlu vefatının 82. yılında anılıyor
» Azerbaycan ordusunun tatbikatında Bayraktar SİHA’lar da kullanıldı
» THY’nin Gence-İstanbul seferleri 14 ay sonra yeniden başladı
» AB’den Azerbaycan ve Ermenistan’a itidal çağrısı
» Azerbaycan ordusu 15 bin askerle tatbikat yapacak


 
Hava Durumu
Kurlar
 USD :  1.7
 EUR :  2.0722
 GBP :  2.4112
 TRY :  0.2017
 EUR/USD :  1.2189
YAZARLAR
İbrahim NƏBİOĞLU
100-cü GÜN
Dr. Nazim CEFERSOY
Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə sabotaj cəhdləri var
Dr. Hatem CABBARLI
Nikol Paşinyanın siyasi-psixoloji portreti və Dağlıq Qarabağ münaqişəsi - TƏHLİL
Dr. Asif KURBAN
Bağımsızlığa Giden Yolda: 20 Ocak
Necdet SİVASLI
Azerbaycan Türkleri’nde "Ahır Çerşenbe" geleneği...
Araz ASLANLI
Ermenistan 44 günlük savaşın sonuçlarını doğru okuyabilecek mi?
Arif KESKİN
Sitem Ve Aklın Yolu
Dr. Afgan VELİYEV
Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamentinin ilk qadın əməkdaşı
Selçuk DÜZGÜN
AzerbayCAN’ımızdan Ne İstiyorlar?
Dr.Alesker ALESKERLİ
“Avrupa Parlamentosunun Kararı Ermenistan’ın Keyfini Kaçırdı”
Dr. Sinan OĞAN
Karabağ’da Olası Bir Savaşa Ne Kadar Hazırlıklıyız?
Dr. Cavid VELİYEV
İkinci Karabağ sonrası Azerbaycan-Ermenistan müzakereleri ne durumda?
Dr. Rövşen ŞAHBAZOV
29 Ekim Sabahı Uyanırken…
ÇOK OKUNANLAR bu hafta | bu ay
İstatistik
 
Haberleri referans göstererek yayımlayabilirsiniz.  NewsAze.com Azerbaycanla ilgili dünya genelinde çıkmış haberleri 4 dilden okuyucularıyla paylaşmaktadır.

Partnerler
www.tureml.com      www.haberaze.com     www.turkiyedeneval.com     www.evaxtar.az    www.turaltrade.com

Asersoft